Jezioro Wonieskie to sztuczny zbiornik retencyjny rozciągający się na 777 hektarach w powiecie kościańskim, niedaleko Kościana i Śremu. Powstało w latach 1974-1983 przez zalanie pięciu naturalnych jezior, a dziś służy nie tylko jako magazyn wody dla rolnictwa, ale przede wszystkim jako popularne miejsce wypoczynku dla rodzin z całej Wielkopolski. Najbardziej rozwinięta część turystyczna znajduje się przy plaży w Nowym Dębcu, gdzie latem zjawia się sporo osób szukających kąpieli i aktywności nad wodą.

To co wyróżnia Wonieść na tle innych wielkopolskich akwenów, to połączenie funkcji rekreacyjnych z wartościami przyrodniczymi – okolice jeziora objęte są ochroną jako obszar Natura 2000.

Plaża w Nowym Dębcu – co znajdziesz nad brzegiem

Głównym punktem na mapie turystycznej jeziora jest plaża w Nowym Dębcu. To tam koncentruje się większość infrastruktury i tam najłatwiej dotrzeć z dziećmi. Przy brzegu wybudowano pomost i molo, z którego można wejść do wody, a w 2018 roku powstał punkt widokowy dający fajny widok na rozległy akwen.

Dla dzieci przygotowano plac zabaw oraz zjeżdżalnię wodną – przejazd kosztuje 2 złote. To niewiele, więc dzieciaki mogą korzystać bez obaw o rodzinny budżet. Jest też boisko do siatkówki plażowej, więc można zorganizować sobie aktywność poza kąpielą. Funkcjonuje wypożyczalnia sprzętu wodnego „NA FALI”, gdzie dostępne są różne typy rowerów wodnych. Ceny wypożyczeń zależą od sezonu i czasu trwania.

Zaplecze sanitarne obejmuje bezpłatne toalety, przebieralnie, prysznice i kosze na śmieci. Wszystko utrzymane w przyzwoitym stanie, choć w szczycie sezonu bywa tłoczno. Warto wiedzieć, że obowiązuje zakaz wprowadzania zwierząt domowych na teren plaży.

Historia zbiornika – pięć jezior pod jedną taflą

Budowa zbiornika trwała prawie dekadę. Wody Samicy spiętrzono tak, że zalały obszar zajmowany wcześniej przez pięć odrębnych jezior: Drzeczkowskie, Witosławskie, Wojnowickie, Jezierzyckie i właśnie Wonieskie. Lustro wody podniosło się o 1,5 do 2,75 metra w stosunku do pierwotnych jezior.

Głównym celem było stworzenie magazynu wody dla potrzeb rolnictwa oraz ochrona przeciwpowodziowa doliny Kanału Kościańskiego. Zbiornik miał też nawadniać okoliczne stawy rybne. Zalanie pięciu jezior zmieniło lokalny ekosystem – zanikła część roślinności szuwarowej, a rośliny zanurzone musiały przystosować się do nowych warunków głębokości lub wyginęły.

Maksymalna głębokość zbiornika wynosi 17,2 metra, choć większość akwenu jest płytsza. Dno przeważnie piaszczyste, miejscami porośnięte roślinnością wodną.

Natura 2000 i ptaki – raj dla ornitologów

Okolice Wonieści objęto specjalną ochroną ptaków już w 2004 roku. Obszar PLB300005 „Zbiornik Wonieść” rozciąga się na 2802 hektarach i obejmuje tereny czterech gmin: Osieczna, Kościan, Krzywiń i Śmigiel. Stwierdzono tu gniazdowanie aż 131 gatunków ptaków.

Wśród nich jest 26 gatunków z załącznika I Dyrektywy Ptasiej oraz 10 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. Można spotkać podgorzałkę, rybiwę białowąsą, bączka zwyczajnego czy wąsatkę. Jezioro otoczone lasami, łąkami i polami uprawnymi stwarza idealne warunki dla ptactwa wodnego i błotnego. W okolicy Drzeczkowa występuje także chroniony żółw błotny.

Dla miłośników obserwacji ptaków to jedno z ciekawszych miejsc w Wielkopolsce, zwłaszcza podczas sezonowych migracji.

Wędkarstwo na Wonieści

Jezioro należy do typu leszczowego i znajduje się pod zarządem PZW Poznań – konkretnie Koła PZW Nr 202 Kościan Miasto. Powierzchnia łowiska wynosi około 276 hektarów. Wędkarze chętnie przyjeżdżają tu na sandacza, leszcza i inne gatunki. W weekendy popularne miejscówki nad brzegiem mogą być zajęte przez wędkarzy z namiotami.

Obowiązuje zakaz wędkowania z zapór i wałów jeziora. Pozostałe szczegóły dotyczące regulaminu i kart wędkarskich najlepiej sprawdzić w lokalnym kole PZW lub na stronie okręgu poznańskiego.

Dla kogo jest Jezioro Wonieskie

Przede wszystkim dla rodzin z dziećmi szukających miejsca na całodniowy wypad. Infrastruktura przy plaży w Nowym Dębcu jest dostosowana właśnie do takiego rodzinnego wypoczynku – plac zabaw, zjeżdżalnia, płytkie zejście do wody, rowery wodne. Dzieci mają tu sporo możliwości zabawy, a rodzice mogą odpocząć na plaży.

Wędkarze znajdą tu spokojne miejsca z dala od plaży, zwłaszcza w tygodniu. Miłośnicy przyrody i ptaków docenią różnorodność gatunkową i możliwość obserwacji w naturalnym środowisku. Osoby szukające miejsca na biwak również znajdą swoje – są miejscówki z dostępem do wody, choć bez udogodnień sanitarnych.

Żeglarze i kajakarze też korzystają z akwenu, choć nie jest to jezioro szczególnie popularne wśród żeglarzy ze względu na stosunkowo małą powierzchnię jak na żaglówki.

Praktyczne informacje – dojazd, parking, ceny

Plaża w Nowym Dębcu znajduje się około 35 km od Śremu i podobną odległość od Kościana. Dojazd samochodem jest najprostszy – z Kościana kierunek na Śmigiel, potem skręt w stronę Nowego Dębca. Parking znajduje się przy plaży, w sezonie bywa zapełniony w weekendy, więc warto przyjechać wcześniej.

Wstęp na plażę jest bezpłatny. Płatne są tylko dodatkowe atrakcje:

• Zjeżdżalnia wodna: 2 zł za jednorazowy przejazd
• Wypożyczalnia rowerów wodnych: ceny sezonowe, najlepiej sprawdzić na miejscu
• Parking: w sezonie może być pobierana opłata

Toalety, przebieralnie i prysznice są bezpłatne. Na miejscu nie ma restauracji, ale latem działają zazwyczaj budki z lodami i napojami. Warto zabrać własne jedzenie i napoje, zwłaszcza jeśli planujecie spędzić cały dzień.

Jezioro działa przez cały rok, ale infrastruktura turystyczna funkcjonuje sezonowo – od maja do września. Wypożyczalnia sprzętu wodnego i zjeżdżalnia działają tylko w sezonie letnim, zazwyczaj w godzinach 10:00-18:00, ale warto to potwierdzić przed przyjazdem.

Poza plażą w Nowym Dębcu warto zajrzeć na Kanał Wonieść i śluzę położone między Wonieścią a Gryżyną – to ciekawy element infrastruktury wodnej regionu.

Na zwiedzanie plaży i kąpiel wystarczy pół dnia, ale jeśli ktoś chce połączyć to z wędkowaniem, spacerem wokół jeziora czy obserwacją ptaków, spokojnie można zostać na cały dzień lub weekend. Dla wędkarzy i biwakujących to miejsce na dłuższy pobyt.

Jezioro Wonieskie nie należy do najbardziej rozreklamowanych atrakcji Wielkopolski, ale to właśnie sprawia, że nie jest tu przesadnie tłoczno. Fajne miejsce na spokojny weekend z rodziną, bez wielkomiejskiego zgiełku.